Khi một người lính nằm xuống

 Giao Chỉ – San Jose 2005, May 26, 2005

 

Cali Today News - Trong thời gian gần đây đă có khá nhiều nhạc sĩ một thời Sài G̣n đă lần lượt ra đi. Hoàng Thi Thơ, Văn Phụng, Ngọc Bích, Duy Khánh, Nhật Bằng, Lê Trọng Nguyễn, Trịnh Công Sơn, Trầm Tử Thiêng và bây giờ đến lượt một người trẻ nhất là Trần Thiện Thanh. Mới 62 tuổi, nhà soạn nhạc Trần Thiện Thanh ra đi đă đem theo cả tiếng hát truyền cảm của Nhật Trường.

Thực vậy, rất hiếm nhạc sĩ Việt Nam vừa là ca sĩ vừa là người soạn nhạc. Trần Thiện Thanh là một tài hoa hiếm có với hơn 100 bản t́nh ca và đồng thời hơn 100 bài nhạc lính. Rất nhiều bài mang hương vị chinh chiến trộn lẫn với t́nh yêu nên không thể đơn thuần gọi là nhạc lính hay nhạc t́nh.

Khi ca sĩ cất tiếng hát rằng: “Nếu em không là người yêu của lính” th́ ai mà biết được đây là nhạc lính hay nhạc t́nh. Tổng cộng hơn 200 bài ca, bài nào cũng trong sáng, giản dị, ḍng nhạc tuôn trào, lời nhạc mộc mạc chân thành và gần gũi với cuộc sống của một thời tao loạn.

Đọc lại và nghe lại lời nhạc của Trần Thiện Thanh chúng ta dễ dàng h́nh dung được cả một thời xưa đầy kỷ niệm. Các đơn vị hành quân, con tàu ra khơi, phi cơ cất cánh, những đoàn quân xa chuyển bánh, tiếng súng, tiếng bom, những người ra đi, những người ở lại, những giây phút chia ly, những lá thư của lính, những giọt lệ chờ mong.

Người ra đi có thể ở trong Rừng Lá Thấp, có thể ở trên Phá Tam Giang, có thể ôm cánh dù bọc gió, có thể đang thấy phi đạo chạy dài dưới thân tàu. Người ra đi có thể là thủy thủ, phi công hay mũ đỏ, mũ xanh. Và người ở lại có thể là người t́nh nhỏ rong chơi trong thương xá hay đang học bài trong thư viện.

Và hậu phương nhớ ra tiền tuyến, người ở lại nhớ người đi giữa chiến tranh, “lại nghĩ đến anh.” “Lại nghĩ đến anh...”

Tuy rằng sống giữa chiến tranh khốc liệt nhưng nhạc lính và nhạc t́nh của Trần Thiện Thanh luôn luôn lạc quan. Anh lạc quan ngay cả trong niềm tang tóc. “Anh không chết đâu em, anh chỉ vừa bỏ cuộc đêm qua.”

Đối với nhà soạn nhạc trẻ của chúng ta, lính là mẫu người rất trẻ trung, yêu đời, yêu người, không bao giờ chết và vạn nhất có chết th́ anh lại trở về. Mỗi người lính là một người anh hùng, là một thần tượng của một cô học tṛ, một cô sinh viên đại học.

Những bài nhạc của anh đă làm cho cả một hậu phương thờ ơ trở nên yêu lính. Làm cho người lính thấy yêu quân đội và thương yêu chính ḿnh.

Với chiếc lon cánh gà cấp Trung Sĩ, với tấm bằng tốt nghiệp trường hạ sĩ quan, người lính trẻ tên là Trần Thiện Thanh phục vụ trong ngành Chiến Tranh Chính Trị có tài hoa đặc biệt đă trở thành con người ca tụng Quân Lực Việt Nam Cộng Ḥa thành công nhất.

Khi Tiểu đoàn trưởng Nhảy dù Nguyễn Đ́nh Bảo chết trong trận Tân Cảnh ở chiến trường Tây Nguyên. Cả Việt Nam Cộng Ḥa đă phải khóc người ở lại Charlie cùng với Nhật Trường. Cho đến 30 năm sau, vào ngày 19 tháng 6 nhân Lễ Quân Lực hàng năm th́ Việt Nam Cộng Ḥa lưu vong vẫn c̣n nhớ người ở lại Charlie.

Năm 1972, người mũ đỏ tên Đương tử trận tại Hạ Lào lại một lần nữa đi vào huyền sử ca với lời nhạc đầy xúc động của Trần Thiện Thanh. Đó là lư do v́ sao mà gia đ́nh mũ đỏ ở Nam Cali tuần qua đă đứng ra làm lễ phủ cờ và trao mũ Nhảy Dù cùng huy hiệu danh dự cho người lính Nhật Trường nằm xuống.

Suốt 30 năm lưu vong, dường như chưa một người lính Việt Nam Cộng Ḥa nào qua đời tại hải ngoại đă được giới truyền thông Việt Nam chú ư đến như Nhật Trường. Suốt hai tuần lễ, báo chí viết bài từ lúc anh bị ung thư hấp hối cho đến khi qua đời, tường thuật tang lễ và sau cùng là viết về ngày tưởng niệm đặc biệt. Các chương tŕnh Radio và TV hát nhạc của người ra đi, chiếu h́nh đám tang và lần lượt các bằng hữu lên tiếng.

Lúc sinh thời, Trần Thiện Thanh làm việc tại Cục Tâm Lư Chiến trong đơn vị phát thanh của quân đội. Anh có dịp gặp gỡ nhiều văn nghệ sĩ và các ca sĩ nổi tiếng của Sài G̣n.

Sau trận Mậu Thân, anh qua làm phóng sự chiến trường cho bên truyền h́nh quân đội. Với hoàn cảnh sinh hoạt truyền thanh và truyền h́nh, anh có cơ hội ghi nhận các tin tức, đi các mặt trận lấy tài liệu h́nh ảnh và t́m ra cảm hứng để sáng tác.

Theo Huy Phương cho biết, vào cuối tháng 4-1975, Trần Thiện Thanh được thăng cấp Chuẩn Úy. Tuy nhiên, phải nói rằng suốt đời quân ngũ, nhạc sĩ của chúng ta đă đóng vai một người lính vô danh dù là anh đeo lon Hạ Sĩ Quan.

Trong đêm tưởng niệm Chủ Nhật 22 tháng 5-2005 vừa qua, tất cả các văn nghệ sĩ miền Nam Cali đă đến với nhau để cùng chia sẻ niềm thương tiếc Nhật Trường, Trần Thiện Thanh.

Các nữ ca sĩ mỗi người đều lên ca một bài của Nhật Trường, vừa hát vừa khóc. Các cựu chiến binh, các chiến hữu, các niên trưởng của anh lần lượt lên nhắc nhở về công nghiệp của người ra đi. Không một hạ sĩ quan nào đă gây ảnh hưởng tâm lư mạnh mẽ trong QLVNCH hơn Trần Thiện Thanh.

Nữ ca sĩ Thanh Lan mà tên tuổi một thời gắn liền trên sân khấu với Nhật Trường đă hát trong tiếng khóc nghẹn ngào. Lần này cô không phải là diễn viên khóc cho người ở lại Charlie Nguyễn Đ́nh Bảo, không phải khóc cho Pháo binh dù Nguyễn Văn Dương ở lại Hạ Lào. Ở đây, Thanh Lan khóc cho chính tác giả Trần Thiện Thanh bởi v́ ca sĩ Nhật Trường sẽ không bao giờ trở lại đứng bên cô trên sân khấu.

 Huy Phương là người làm việc chung với Nhật Trường nhiều năm trong đài quân đội, ông đă có các nhận xét rất chân thật và tinh tế về nhạc Trần Thiện Thanh. Tuy là chiến binh của ngành Tâm Lư Chiến nhưng nhạc sĩ sáng tác hoàn toàn theo cảm hứng, tuyệt đối không phải lời bài ca thúc đẩy quân sĩ như tiếng kèn trận. Không có những lời lẽ, âm thanh để đưa con người vào cơi chết.

Đây là h́nh ảnh đích thực của người lính trẻ có nhân tính, có yêu thương, có mơ ước. Nhạc của ông không phải là nhạc viết theo chỉ thị.

Đây là những bài ca gần gũi, phản ảnh thực sự tâm trạng của chiến binh. Trong đêm gác, lúc dừng quân, khi tửu hậu trà dư, không ai là không nhắc đến hay nghe vang vọng bên tai những lời ca b́nh dị mà tha thiết của Trần Thiện Thanh.

Suốt một đời lính ai mà chẳng nhớ đến thời gian: “Từ khi anh thôi học, từ khi anh khoác áo Treillis...”

Có những bài ca sáng tác v́ những xúc động cho rất thời sự. Bài dành cho phi công Trần Thế Vinh, bài Giấc Ngủ Trên Đời Xanh khóc cho Nhảy dù Trần Duy Phước, Anh Không Chết Đâu Em là của Pháo binh dù Nguyễn Văn Đương, Người Ở Lại Charlie là Nguyễn Đ́nh Bảo, Người Chết Trở Về là nhạc viết về Tượng Đài Nghĩa Trang Biên Ḥa.

Nếu nói rằng Phạm Duy là cây cổ thụ của nhạc Việt trải dài suốt nửa sau của thế kỷ 20. Nếu nghĩ rằng Trịnh Công Sơn nổi tiếng với nhạc phản chiến khóc cho một Việt Nam tang tóc. Th́ rơ ràng ngôi vị nhạc lính và t́nh yêu là của Trần Thiện Thanh.

Tháng 4-1975, cuộc chiến đau thương chấm dứt nhưng người lính trẻ trong nhạc của anh cùng với người yêu Sài G̣n vẫn măi măi bất tử.

Sau 30 năm, những người chiến binh tiền tuyến và những em gái hậu phương thủa xưa bây giờ tóc bạc da mồi nhưng vẫn c̣n sống măi trong nhạc Trần Thiện Thanh và trong tiếng hát của Nhật Trường.

Với người vừa ra đi đem theo niềm thương tiếc của chúng ta th́ những lá thư t́nh viết trên báng súng, những đêm hỏa châu, những chiều dạo phố mùa Xuân vẫn c̣n lại măi măi trong kỷ niệm của một thời xưa không thể phai nḥa.

Trong lứa tuổi của thế hệ chúng ta, đôi khi phải biết ơn những nghệ sĩ sáng tác biết chừng nào. Những bài ca, những ḍng nhạc gần gũi theo đuổi chúng ta suốt cả cuộc đời. Nào có ai làm giấy tờ đoàn tụ bao giờ, mà các rừng cây nghệ thuật Việt Nam đă theo ta đến góc bể chân trời. Những người lính đă gẫy súng, đă cải tạo, đă kinh tế mới, đă vượt biên, đă lưu lạc bốn phương mà sao nhạc lính Cộng ḥa vẫn quanh quẩn đâu đây.

Những món ăn tinh thần đó đẹp đẽ, huyền diệu vô cùng mà chỉ đến khi nào không có, chúng ta mới biết là đă mất mát biết chừng nào.

Tháng 8 năm ngoái, chúng tôi có đi nghỉ hè ở nơi xa đô thị, miền thôn dă phía Nam tiểu bang Oregon rồi đi sâu vào khu rừng già. Chợt nghe giữa rừng có vẳng tiếng ca Việt Nam . Lại gần mới thấy ra là một toán hướng đạo Việt Nam đang cắm trại quây quần bên đám lửa ca hát văn nghệ tài tử.

Một em bé dưới 20 tuổi nói là em xin hát bài Chiều Trên Phá Tam Giang. Lạ lùng thật. Em bé hướng đạo nữ nói tiếng Việt không rành, sinh ra ở Mỹ, ngay cha mẹ của em cũng đă bỏ lại ở phía sau cả nước Việt Nam 30 năm xa cách ở bên kia bờ biển Thái B́nh Dương.

Giờ này ở bên hồ Thanh Thủy miền Nam Oregon nước Mỹ mà sao em lại hát bài về Phá Tam Giang là vùng nước mênh mông ở miền Trung Việt Nam. Bài ca kể về câu chuyện anh lính xa nhà ngồi bên hồ nước nhớ về người yêu đang đi Shopping ở Sài G̣n. (Em rời thư viện đi rong chơi...)

Cô bé ca sĩ học tṛ đă học được Việt ngữ qua đĩa Karaoke hát say sưa bài thơ phổ nhạc thành công nhất của tác giả. Thơ Tô Thùy Yên và nhạc Trần Thiện Thanh.

Cô bé Việt Nam của thế hệ thứ hai tại Hoa Kỳ không hề biết tác giả là những ai, nhưng lời ca vẫn vang lên trong khu rừng miền Oregon hẻo lánh.

Một lần nữa, cô bé Việt Nam đă nối tiếp con đường của mẹ, của bà nội ngày xưa ở Hậu Giang đêm đêm nghe tiếng đại bác, nh́n về ánh hỏa châu, nhớ về những người đàn ông đi giữa chiến tranh và sống với nhạc Trần Thiện Thanh, một người lính không bao giờ chết, anh chỉ về với mẹ mong con.

Giao Chỉ – San Jose 2005

(Theo Calitoday)