8-NQĐ:  Thưa anh Vương Ngọc Long (VNL), dù bận rộn với nhà thuốc, nhưng anh đã đóng góp với nhóm bạn cựu học sinh PCT và NTHĐN thực hiện CD Hồng Đức Dấu yêu, cũng như các CD như Bao Giờ Em Biết, Giọt Thơ Buồn, Quên, Yêu Anh Em Làm Thơ, Lầu Thơ Vút Cánh Hạc Vàng v.v.. do các nhạc sĩ : Nguyễn Tuấn, Phạm Anh Dũng, quí anh Mai Đức Vinh, Lê Mạnh Trùy và các nhạc sĩ khác đã phổ nhạc, để gây quỹ giúp thầy cô, bằng hữu nghèo, hoạn nạn. Là một cử chỉ đẹp và lòng nhân ái của người ra đi gởi cho người ở lại . Từ lâu chúng ta đã giúp đỡ hay chỉ làm trong dịp kỷ niệm 30 năm xa xứ ? Thưa anh có thể cho biết cụ thể về việc giúp đỡ như thế nào hữu hiệu và lâu dài ?

VNL:  Thưa anh Nguyễn Quí Đại, Cám ơn anh đã đặt câu hỏi này. Thật ra việc giúp đỡ các Thầy Cô và bạn hữu gặp cảnh khó khăn tại quê nhà, từ lâu đã do lòng hảo tâm của quí anh em bạn bè thực hiện, trong hoàn cảnh cá nhân và khả năng của mỗi người mà thôi. Nhưng lần này chúng tôi đã có được cơ hội đóng góp chung trong tinh thần đoàn kết bạn bè khắp nơi, là nhờ việc tuần tự liên lạc nối kết bạn bè qua nhóm Email PCT65@yahoogroups.com từ nhiều năm nay, làm phương tiện thông tin và giao dịch với các Thầy Cô, bạn hữu ở quê nhà và khắp nơi trên thế giới .
Lúc đầu thì nhóm Email chúng tôi chỉ có 4 người là Thịnh, Duyên, Hân và tôi, đã cùng nhau thực hiện website của lứa PCT65 từ năm 2001. Dần dần nhóm liên lạc được với thân hữu bạn bè càng ngày càng đông .. Và khi anh nhạc sĩ Lê Mạnh Trùy, cùng lớp, gia nhập nhóm thì chúng tôi mới nẩy ra ý định thực hiện CD nhạc Hồng Đức Dấu Yêu, như anh Đại đã biết, gọi là kỷ niệm thân tình văn nghệ giữa các anh em bạn bè thân hữu trong nhóm. Thật ra việc gây quĩ từ thiện trong nhóm cũng đã có từ trước khi thực hiện CD này, do các anh chị Thiệu ,Chẩn, Diệp,Trinh trong ban đại diện nhóm PCT58-65 ở CA và rất đông các anh chị bạn bè PCT khác (danh sách trong nhóm Email PCT65@yahoogroups.com hiện nay do anh chị Nghĩa Huế điều hành), kẻ góp công, người giúp của, cũng đã giúp đỡ một số bạn bè đau ốm, gặp hoàn cảnh không may mắn ở VN. Sự sinh hoạt của nhóm PCT65 rất nhiệt tình, cởi mở, đã đi vào nề nếp và có tổ chức. Ngoài ra chúng tôi cũng nhờ ban chủ trương website MTPCTDN www.phanchautrinhdanang.com, giúp cho phương tiện thông tin liên lạc rộng rãi và hữu hiệu trong cộng đồng cựu PCT-HD và Quảng Nam-Đà Nẵng. Công việc gây quĩ từ thiện do nhóm bạn PCT65 thực hiện này, kẻ ít người nhiều tùy theo khả năng, vẫn là mục tiêu lâu dài. Còn việc CD Hồng Đức Dấu Yêu thì một phần là kỷ niệm văn nghệ, và nhân dịp kỷ niệm hội ngộ PCT-HĐ 30 năm xa xứ, chúng tôi mới nghĩ đến việc phát hành số lượng nhiều, bán trong ngày đại hội để gây quĩ được dồi dào thêm. Việc hình thành CD HĐDY này cũng nhờ sự nhiệt tâm giúp đỡ của ban đại diện và các bạn bè trong nhóm PCT 65, đặc biệt anh Nguyễn Phùng Duyên đã giúp nhiều trong việc trình bày và phát hành, và chính anh chị Duyên và anh chi Nguyễn Văn Hải ở CA đã bỏ nhiều công sức và thời gian giúp đỡ, nên việc gây quĩ đã đem lại kết quả tốt đẹp, giúp cho việc tương thân tương trợ được hiệu quả hơn. Xin chân thành cám ơn Hội Ái Hữu Cựu HS PCT, ban tổ chức ngày Hội Ngộ, ban biên tập Kỷ Yếu Hội PCT-HĐ 30 năm xa xứ, cùng các Thầy Cô, bạn bè PCT-HĐ, và thân hữu đã ủng hộ trong việc gây quỹ tương trợ nầy. Trước đây, như đã phổ biến trên trang nhà MTPCTĐN, các CD Bao Giờ Em Biết, Lầu Thơ Vút Cánh Hạc Vàng v.v.. cũng đã phát hành gây quĩ từ thiện ở các nơi khác.

9-NQĐ : Trong lãnh vực Văn học, anh đã xuất bản tuyển tập thơ tình Dấu Ngọc Ngà ca tụng tình yêu muôn thưở, và dự định tương lai anh sẽ cho phát hành thêm vài thi tập. Khi nào anh cho trình làng ?

VNL : Thưa anh Nguyễn Quí Đại, tập thơ Dấu Ngọc Ngà (1998) là tập thơ có tính cách kỷ niệm phát hành nhân dịp kỷ niệm hôn nhân 25 năm của chúng tôi (vốn cũng là rễ HĐ và dâu PCT).. chỉ để thân tặng bạn bè thân hữu, và các bạn yêu thơ cho vui mà thôi . Tôi có sở thích đam mê văn nghệ, thích thơ văn từ thời Trung Học, và sáng tác nhiều khi sống ở hải ngoại. Tôi nghĩ rằng đọc sách, nghe nhạc, viết văn hay làm thơ v.v.. có lẽ để thư giãn tinh thần, bớt căng thẳng, sau những giờ làm việc mệt nhọc .. và chưa có dự định xuất bản (in thành sách) một số tác phẩm thơ văn khác -như anh Đại đã hỏi- theo sự khuyến khích của bạn bè, vì hoàn cảnh quá bận rộn với công ăn việc làm hàng ngày. Tuy nhiên, những tác phẩm tinh thần sau đây đã thành hình và đã phát hành phổ biến trên trang cá nhân vuonghaida.com, trên trang nhà của cựu học sinh PCT và một số trang mạng 
(website) khác 
- Cho Nhau Mùa Xuân (tập thơ, 2000)
- Đường Thi Tuyển Dịch (tập thơ dịch, 2001)
- Tình Xuân Trong Đường Thi (tập thơ dịch, 2002)
- Cho Ban Sơ và Gió, Nắng, Tình Cờ (tập thơ, 2002)
- Mộng Đời (tập thơ, 2003)
- Xin Người Chút Quê Hương (tập thơ, 2003)
- Tuyển Tập Thơ Dịch Việt-Anh-Pháp (tập thơ dịch, 2003)
- Tình Thu Trong Đường Thi (tập thơ dịch, 2003)
- Tản Mạn Thơ-Văn-Nhạc, Đường Thi Sưu Khảo (tập bút ký-biên khảo 2003) 
Trong tương lai, khi về hưu có chút thì giờ rảnh rang, tôi mới tính đến việc in thành sách .

10-NQĐ : Thưa anh VN. Long đã có bao nhiêu CD nhạc do các nhạc sĩ đã phổ thơ của anh trong thi tập nào ? CD không ghi giá cước phí để độc giả yêu thơ anh, mua ủng hộ tiền tem thư.

VNL : Thưa anh Nguyễn Quí Đại, tính đến nay có 7 CD nhạc phổ thơ đã phát hành : 
- CD Bao Giờ Em Biết (12 tình khúc, nhạc Nguyễn Tuấn, 2001)
- CD Yêu Em Anh Làm Thơ (12 tình khúc, nhiều nhạc sĩ, 2002)
- CD Quên (12 tình khúc, nhạc Phạm Anh Dũng, 2003)
- CD Giọt Thơ Buồn (15 tình khúc, nhiều nhạc sĩ, 2003)
- CD Lầu Thơ Vút Cánh Hạc Vàng (16 tình khúc, nhạc Mai Đức Vinh 2003)
- CD văn-thơ-nhạc Đường-thi Lầu Thơ Vút Cánh Hạc Vàng (chương trình thơ nhạc- Bích Huyền giới thiệu, 2004)
- CD Nỗi Nhớ Chưa Xa (14 tình khúc , nhạc Lê Mạnh Tùy 2005)
Thật ra thì CD được thành hình phần nhiều nhờ sự ưu ái, thâm tình văn nghệ của các bạn bè nhạc sĩ, ca sĩ quen thân, nên đã có một số thơ trong các thi phẩm trên mạng lưới đã được phổ nhạc và trình bày, một phần để làm kỷ niệm thân tình văn nghệ với bạn bè cho vui, một phần để có dịp nào họp mặt thân hữu, trường xưa lớp cũ có chút quà văn nghệ giao tế, biếu tặng, hoặc gây quĩ tương trợ bạn bè và yểm trợ trang nhà để có thêm chút ít phương tiện trang trải chi phí cần thiết, chứ hoàn toàn không có mục đích thương mại. Phần nhiều CD gửi biếu tặng quí Thầy Cô, và bạn bè thân quen cho vui mà thôi .
Anh Đại à, thú thật mà nói với anh trả lời câu hỏi thứ 9 và 10 của anh làm tôi cảm thấy ngại ngùng lắm, vì phải nói về cái "tôi" hơi nhiều, mà cái "tôi" bao giờ cũng đáng ghét, phải không anh Đại ? Nhưng sau khi anh Đại nói rằng bài phỏng vấn này chỉ giới hạn quanh quẩn trong khuôn viên của hai trường Phan Châu Trinh và Hồng Đức, nên làm tôi cũng bớt e dè phần nào mà trả lời anh Đại đây, vì đó hai ngôi trường thân thương nhất trong đời tôi, đã hằn sau trong trí tưởng tôi, dù năm tháng thăng trầm cứ trôi đi biền biệt ... Ở đó có những Thầy Cô là những tấm gương mẫu mực, đã dạy dỗ tôi mà tôi luôn hằng quí trọng, có những bạn bè chân tình đã đem lại cho tôi những kỉ niệm vui buồn khó quên, dù lưu lạc tha phương ở góc bể chân trời nào ...
Xin chân thành cám ơn Nguyễn Quí Đại đã cho tôi có dịp được thổ lộ chút tâm tình.

NQĐ. Thành thật cảm ơn anh Vương Ngọc Long đã bỏ thì giờ mạn đàn với em út, xin anh tha lỗi em chỉ cắt bỏ hai chữ anh đã gọi em là "nhà văn"

11-NQĐ : Thưa thầy Trần gia Phụng (TGP) Hội ngộ 30 năm xa xứ cuả 2 trường PCT & HĐ cũng là một cái mốc lịch sử của người Việt đã bỏ nước ra đi, thầy là nhà văn viết về sử, lần trước kỷ niệm 50 trường PCT thầy tham dự giúp đỡ đã phát hành đặc san kỷ niệm, nhiều người ngưỡng mộ . Lần nầy vắng bóng thầy trong ngày Đại Hội, xin thầy cho biết tâm sự hay kỷ niệm nào đẹp với cựu học trò xưa trong những ngày xa quê hương, 

TGP: Trong dịp Hội ngộ 30 năm xa xứ của hai trường PCT & HĐ tổ chức ở San José, tôi đã dự tính tham gia, nhưng bất ngờ bận việc gia đình nên tôi phone qua chị Đặng Thị Liệu và tôi e-mail qua anh Nguyễn Đức Chương xin lỗi không tham dự được, và tôi xin kính chúc Đại hội thành công. 

Thật đáng tiếc vì đây là cơ hội gặp mặt nhiều bạn bè cũ, cựu giáo sư cũng như cựu học sinh PCT. Nói là học sinh là học sinh vào thập niên 70, chứ bây giờ mấy em đã lớn cả rồi, mấy em là bạn vong niên (trẻ tuổi) của tôi, có người nay còn là bậc thầy của tôi nữa. Khi tôi mới qua Toronto, chị Thu Hà, một cựu học sinh PCT (tú tài 1964) bảo tôi: “Anh vừa là học sinh, vừa là giáo sư trường PCT, vậy anh có nhiều quen biết với cựu học sinh PCT, anh hãy tổ chức nhóm Cựu học sinh PCT tại Toronto.” Tôi nhận lời, đứng ra kêu gọi anh chị em, lập thành nhóm Cựu HSPCT-HĐ Toronto. Sau khi thành hình, lập danh sách đầy đủ, tôi họp lại và nói như thế nầy, “Ngày xưa, tôi là giáo sư PCT, nhưng qua đây, xe không biết lái, chữ tây không có, nói tiếng Anh ba rọi, nên tôi cố gắng tập hợp anh chị em lại, bây giờ đã thành hình, chính các anh chị em phải bầu người trưởng nhóm, để liên lạc, tổ chức sinh họat…” Thế là tôi giao lại cho các anh chị em phụ trách.

Anh Đại hỏi tôi về kỷ niệm trường PCT và cựu HSPCT. Trong một câu phỏng vấn, tôi không thể trả lời hết được vì tôi vừa là cựu HS vừa là cựu GS, nên có rất nhiều chuyện vui buồn ở trường PCT. Tôi chỉ kể một kỷ niệm gần mà thôi. Năm 1995, tôi sửa sọan qua Canada. Em N.Đ.K. nói với tôi: “Tụi em biết hòan cảnh thầy, nên khi tiễn thầy ra đi, tụi em sẽ ở lại phi trường cho đến khi nào biết chắc chắn thầy ra đi an tòan rồi tụi em mới về.” Hôm lên máy bay, tôi bị làm khó dễ đủ chuyện. Đến khi đợi lâu quá, nhân viên IOM đi tìm tôi, và hỏi thẳng người kiểm sóat là cho đi hay không cho đi, thì trả lời cho họ biết, để máy bay cất cánh. Cuối cùng, sau khi hội ý với nhau, nhóm công an cho tôi đi. Ông IOM đưa tôi lên tận máy bay xong, thì liền ngay đó, máy bay chạy ra phi đạo cất cánh, vì máy bay đã nổ máy khá lâu trước đó.

Ngồi trên máy bay nhìn lần cuối quê hương thân yêu đang xa dần, bồi hồi xúc đông vì phải xa quê hương không biết ngày nào trở lại. Lúc đó hình ảnh đậm nét in rõ trong trí tôi là khi bị chất vấn, kiểm sóat, nhìn ra phía xa ngoài cửa kính, sân tiễn đưa đã vắng người, tôi không thấy gia đình bà chị ruột và bà con của tôi, mà chỉ thấy bốn em cựu học sinh PCT cứ thấp thỏm nhìn vào trong lắc đầu. Tôi nhìn rất rõ, vì lúc đó trời đã về đêm, các em đứng dưới ánh đèn rất rõ nét sau cửa kính trong.

Qua tới Toronto, tôi chẳng quen biết ai cả. Thế mà khoảng hơn một tuần sau, có một cựu học sinh PCT, anh H. B. , không biết lấy số phone và địa chỉ ở đâu, đến thăm tôi. Tôi còn nhớ rõ là hôm ấy, B. đem biếu tôi một chai rượu van (wine) đỏ , một hộp trà, và một hộp bánh. Tôi nói em đến thăm tôi là quý rồi, sao em cho gì nhiều thế, thì B. trả lời: “Đây là lễ thầy trò mà thầy, thầy nhận cho em vui.” Tôi ứa nước mắt, những giọt nước mắt ấm ấp trong mùa đông lạnh lẽo Toronto. Hai anh em tôi mở wine ra uống mừng hội ngộ. Từ đó tôi mới biết thêm tin tức cựu học sinh PCT ở Toronto. 

Hai kỷ niệm nầy làm cho tôi thật ấm lòng, rằng nghề dạy không phải bạc bẻo như người ta thường nói. Tôi xin thẳng thắn đưa ra môt nhận xét nầy: Có nhiều thầy giáo khó tính vì họ tận tâm với nghề, nên khi đi học, có một số học sinh không thích, nhưng khi đi thi hay sau khi ra đời, suy nghĩ lại, học sinh sẽ thấy giá trị của giáo sư. Ngược lại, có nhiều thầy giáo dễ dãi, vui vẻ, thích lè phè, chẳng dạy gì nhiều, nên khi còn ngồi ghế nhà trường, học sinh rất thích, nhưng khi đi thi hay khi ra đời, học sinh sẽ xem thường. Khi trở thành phụ huynh, có con em lớn lên, gởi đến trường học, ai cũng muốn con mình học với thầy tốt để nên người, chứ không ai muốn cho con mình học với ông thầy dễ dãi, lè phè. 

Vì kinh nghiệm thực tế như thế, nên tôi phải chọn một hướng đi, và tôi chấp nhận rằng trong lúc đi dạy, mình phải cố gắng hết sức, cố gắng giảng dạy cho các em tiến bộ, dầu có một số học sinh khó chịu, nhưng lớn lên các em sẽ hiểu mình, hơn là để các em khinh thường mình vì dễ dãi lúc đi dạy. 

Cho đến nay, tôi vẫn cảm thấy hạnh phúc với nghề giáo. Tại Toronto, anh em cựu học sinh PCT chúng tôi quây quần vui vẻ, liên lạc thường xuyên với nhau. Trong một buổi gặp mặt, anh T., tú tài năm 1967 là năm tôi mới về dạy học tại trường PCT, có hỏi tôi một câu: “Bây giờ giữa hai tư thế: cựu học sinh PCT và cựu GSPCT, thầy chọn tư thế nào?” Tôi trả lời liền: “Dĩ nhiên tôi thích làm cựu học sinh hơn là cựu GS.” Anh T. cười ha hả: “Sao anh khôn thế?”. Anh T. ở ngôi nhà gần sân vận động Chi Lăng, và thường chơi đá banh với tôi hồi còn nhỏ.

12- NQĐ: Thưa thầy Canada và Mỹ tuy xa cách, nhưng thầy thường đến Cali sinh hoạt về văn học, in sách. Thấy có ý kiến nào với ban chấp hành để trong tương lai tổ chức thành công ngày Hôi ngộ qui tụ nhiều người trong tình thân thương và và đoàn kết thưa thầy viết sử vừa khoa học vừa là nghệ thuật, để đặt được chân lý trung thực công tâm và công phu, nhà văn viết sử có thật sự độc lập về chính trị không ? 

TGP: Anh Đại ơi, như tôi đã nói ở trên, các Cựu HSPCT-HĐ, trong đó có cả anh Đại, bây giờ là bạn vong niên của tôi, các anh giỏi hơn tôi nhiều. Tôi chỉ chuyên môn về sử, còn ngoài ra, vừa già, vừa cổ, vừa lú lẫn, nên chỉ mong các anh tổ chức Đại hội cho tôi tham gia mà thôi, chứ tôi chẳng có gì để góp ý. Tôi thấy lần Đại hội 50 năm PCT (2002) cũng vui, và lần nầy, nghe chị Liệu nói thành công lắm, tôi rất mừng cho toàn thể cựu học sinh trường mình.

Còn anh Đại hỏi tôi về chuyện viết sử: “Người viết sử có độc lập về chính trị không?” Đây đúng là lãnh vực chuyên môn của tôi, tôi xin trả lời như thế nầy: Chỉ dưới các chế độc độc tài, người viết sử phải theo lệnh của nhà cầm quyền để viết sử. Nếu không theo lệnh, thì cũng không được viết bất cứ điều gì trái ý nhà cầm quyền. Còn ở những nước dân chủ tự do, thì người viết sử hoàn toàn độc lập. Tuy nhiên, có thể vì tiền bạc, vì thị hiếu, có trường hợp có người viết theo đơn đặt hàng, viết theo nhu cầu chính trị đảng phái.

Tôi xin thẳng thắn nhấn mạnh rằng không ai có thể hóa thân để tự tách rời cái quá nghiệp (background) của mình được, nên cũng không thể gọi là khách quan tuyệt đối được, nhưng chắc chắn riêng tôi, tôi không viết sử vì nhu cầu chính trị, cũng không viết theo đơn đặt hàng. Từ nhỏ cho đến bây giờ, tôi không tham gia bất cứ một tổ chức hay đảng phái chính trị nào cả. Tôi cố gắng xây dựng lại quá khứ càng trung thực càng tốt. Nếu có sai sót, đó là do khả năng của tôi hạn chế, chứ hoàn toàn không phải do tôi có thiên kiến chính trị, hay cố tình bóp méo lịch sử. 

Trong khi nghiên cứu lịch sử, tôi có viết một số bài về chế độ cộng sản, tố cáo những tội ác của chế độ nầy. Tôi không có hận thù gì với người cộng sản, nhưng vì chế độ cộng sản độc tài, phi nhân, bóc lột dân chúng, giả nhân giả nghĩa, mượn chiêu bài dân tộc để phỉnh phờ mọi người, và làm cho dân tộc Việt Nam điêu đứng và nghèo khổ cho đến ngày hôm nay, nên tôi phải viết vì lương tâm thúc đẩy. Có lần tôi đã thưa rằng, ai muốn hòa giải hòa hợp với CS, ai muốn tha thứ những tội lỗi của CSVN, thậm chí cả những người thậm thò thậm thụt về nước làm ăn với CS, thì quyền của người đó, nhưng xin đừng bao giờ quên, tôi xin nhắc lại đừng bao giờ quên những tội ác của CS, bởi vì nếu quên, thì những tội lỗi đó sẽ có cơ hội tái diễn, không phải chỉ đảng CS tái diễn, mà có thể một đảng độc tài nào đó sẽ tái diễn. Vì chế độ cộng sản dùng nhiều thủ đọan bao kín những hành động tội lỗi của họ, nên người viết sử có bổn phận nghiên cứu, tìm tòi, đưa ra ánh sáng những tội lỗi nầy, để cho mọi người đề phòng, kể cả người cộng sản, đừng tái diễn những trò bất nhân, phi nghĩa làm cho dân chúng đau khổ triền miên.

Trả lời hai câu hỏi của anh Đại đã dài rồi, thôi tôi xin dừng để người khác trả lời tiếp cho anh Đại. Cảm ơn anh Đại luôn luôn nghĩ đến tôi, và đặt hai câu phỏng vấn nầy.

Thân mến, Trần Gia Phụng (Toronto, 9-6-2005)

NQĐ: Thưa thầy Trần Gia Phụng, thầy còn trẻ cả tâm hồn và thể xác chứ không “vừa già, vừa lú lẫn..”. Thầy quá khiêm nhường, đó là đức tính làm nhiều người kính trọng thêm. Em đã đọc toàn bộ tác phẩm của thầy xuất bản và nghe các chương trình phỏng vấn các đài BBC London, Úc Châu, Việt Nam Hải Ngoại, Á Châu Tự Do…Được biết thầy sống độc lập không tham gia đảng phái chính trị nào. Thời ở Đà Nẵng trước 1975 thầy chỉ sinh hoạt trong Hội Hồng Thập Tự. Ra hải ngoại, các sinh hoạt của Cộng Đồng Người Việt, mời thầy diễn thuyết, nhưng có nhiều tin “nhầm lẫn”, nhà văn Trần Gia Phụng thuộc tổ chức nầy hay tổ chức kia, cảm ơn thầy đã trả lời rõ những sự thật trên. 

Phan Mộng Hoàn

13-NQĐ: Thưa cô Mộng Hoàn là người thực hiện kỷ yếu 30 xa xứ thuần tuý văn chương, qui tụ nhiều người cầm bút đã thành danh và những người mới viết, nhưng cùng chung một mẫu số làm đẹp cho đời bằng những nụ hoa, bắc nhịp cầu văn học giữa các thế hệ trong và ngoài nước, không mang màu sắc chính trị? Thưa cô, Kỷ yếu 30 năm xa xứ có phải là một biểu tượng chung như Cộng Đồng người Việt tị nạn kỷ niệm 30 rời bỏ Quê hương ? Một biến cố trọng đại trong lịch sử Việt Nam. cuộc đời cô đã biến thành bà Mẹ mốc như bài cô viết ? Xin cô cho biết cái nhìn xưa và nay ra sao ?

PMH : Khi nhận trọng trách Trưởng ban Biên tập tờ Kỷ Yếu Hội Ngộ PCT- HĐ 30 Năm Xa Xứ, cô đã vui mừng vì cảm tưởng như mình thực sự trở lại làm một cô giáo Dạy Văn tại trường PCT. Bời vì sau biến cố mất Miền Nam, cô trở thành loại “mất dạy-không lương- thân sơ thất sở” khi cùng đại gia đình di tản lìa bỏ Đà Nẵng. Khi bắt tay vào làm báo, cô cùng ban biên tập hớn hở đón nhận bao nhiêu là bài viết từ khắp nơi gửi về, của các Thầy cô, của cựu HS 2 trường PCT và Nữ Trung Học Đà Nẵng. Rồi do số lượng thơ văn gửi về Toà Soạn ngày một nhiều do đó gần như về Văn chỉ ưu tiên chọn mỗi tác giả một bài. Thơ thì không kể vì đôi khi 10 bài thơ cũng không bằng 1 bài Ký Sự cở vừa. Sau khi phát hành Kỷ Yếu, Ban Biên tập được người đọc khen ngợi. Điều này đã an ủi cho vô cùng. Em không tưởng tượng được rằng TB PMH đã làm việc bất phân ngày đêm, mệt lã người ra, vừa trình bày, vừa lay out. Lo trình bày Bìa sao cho đẹp, bắt mắt. Lo làm lại những trang Quảng Cáo. Nhất là càng về sau số người ủng hộ tiếp tục gửi về cho mình thêm Quảng Cáo, rồi bài vở nữa, đến đầu tháng Năm vẫn còn lai rai tác giả gửi về! Cuối cùng ngày 20 tháng 5 mới rứt ra được để đem Báo tới Nhà In, may là nhờ hẹn trước và năn nỉ, Nhà In vui vẻ nhận in. Vì những chậm trễ đó mà xảy ra một số lỗi về Kỹ thuật, không sao tránh khỏi, như vài trang hình in đen, lỗi chính tả không sửa kịp v.v… Toàn Ban Biên Tập xin thành thật tạ lỗi với qúy độc giả. 

Tờ Kỷ yếu theo nhận xét của NQĐ, thoạt nhìn qua tưởng như chỉ thuần túy quy tụ những trang Hồi Ký nhớ thương kể lể những kỷ niệm về Trường Xưa bạn cũ, cùng những bài thơ sướt mướt nghe giọng điệu lãng mạn. Nhưng, bên cạnh đó còn bao nhiêu tâm sự đắng cay ( bài Em Tôi của Phan Nhật Nam) hoặc nói lên niềm tin yêu với đám môn sinh thế hệ kế tục của PCT (bài Những Người Bạn Trẻ của GS Hoàng Nguyên-Thầy HT Nguyễn Đăng Ngọc) và bài của cô- Nhớ Lục 5 chẳng hạn, Tác giả kể về sự liên lạc mật thiết của mình cùng đám học trò nhỏ bé năm các em học lớp Đệ Lục, các em và người thầy này hằng chia xẻ Vui Buồn và tương trợ lẫn nhau, trong hoàn cảnh khốn khổ sau 75, một số em vẫn còn gặp cảnh đau thương đến tận cùng.

Riêng với bản thân cô, 1 Mẹ Mốc như Thi Sĩ Nguyễn Khuyến từng cảm khái “So danh giá ai bằng mẹ Mốc“ cô đã trần ai khoai củ sống bơ vơ với bầy con nhỏ dại, giữa một xã hội quái đản, và bát nháo sau 75, khi chồng, thầy HSH, người thân yêu từng là nơi nương tựa vững chãi cho mình; anh ấy và con trai lớn, em Hồ Sĩ Vượt Tuyến tới bến bờ Tự do, đầu năm 80 và mãi đến 11 năm sau gia đình cô mới được đoàn tụ. Cô ở lại, việc thứ nhất là phải lo cho các con tiếp tục đến trường, Đó là một chuyện rất khó thực hiện, bởi vì trường hợp của cô- không hộ khẩu, không bà con thân thích, không nhà cửa nhưng phép lạ đã xảy ra. Nhờ cô vẫn còn những người bạn qúy, những em cựu học sinh của cả hai vợ chồng, họ đã xâm mình, liều mạng đứng ra bảo lãnh cho các con cô, cả bầy 5 đứa đều tiếp tục đến trường. Các bạn thân của thời Sinh Viên như anh Lê Quang Văn, bạn Hoàng Hương Thủy và em Đỗ Duy Ngọc (cựu HS KTĐN) là những ân nhân cô luôn ghi lòng tạc dạ. Họ đã đem tới nguồn vui cho các con của thầy cô. Vì tụi nhỏ được đi học. Ở trường chúng có bạn bè và thầy cô thương mến. Tạ Ơn Trời các con cô đều học hành xuất sắc. Có lẽ chịu ảnh hưởng của gia đình mà bố mẹ đều là Nhà Giáo hằng tha thiết duy trì việc học vấn cho con cái mình. Vợ chồng cô luôn quan niệm rằng không được đi học, con người sẽ ngu dốt và từ đó dễ trở thành nô lệ cho những ai chủ trương sai ác, và dễ bị người ta sai khiến theo đường lối của họ. Với cô từng là nạn nhân chịu nhiều tủi nhục khi sống với chế độ mới sau 75, cô đã từng hưởng niềm vui dù đôi khi nhỏ bé mỗi khi được bạn bè chia sớt ơn nghĩa, cho nên khi 6 mẹ con cô được lìa bỏ quê hương sang sum họp với cha con Vượt Tuyến ở quê hương mới. Cô luôn tìm mọi cách để chia xẻ cảnh đời còn khổ lụy và bi thương của đám học trò cũ, của những bạn bè Đồng Khánh giờ vẫn chưa thoát cảnh ngặt nghèo. Bởi vì nếu ngày trước mình từng được bạn cũ, học trò xưa giúp đỡ, thì nay mình phải có bổn phận trả ơn lại nơi những người khác, theo cô đó cũng là một sự vay trả công bằng. Cô nổi tiếng là 1 Cái bang 9 túi, chuyên môn chạy đi ăn mày tình thương từ bạn bè Quốc Học-Đồng Khánh hải ngoại, đem quà thực tế về chia lại cho người khốn khổ bên nhà. Công tác tình thương này được thực hiện tới nơi tới chốn và không hề qua bàn tay nhám xịt của chính quyền địa phương là nhờ cô đã có được Cánh tay nối dài của đám bạn thân thương ở quê nhà- ở Huế là nhóm Đồng Khánh, ở Đà Nẵng là bầy học trò cũ của PCT và của Kỹ Thuật ĐN. Cô và các bạn và các em cựu Học sinh đã 15 năm nay cùng hợp tác thành công và vui vẻ.

14-NQĐ : Thưa cô PMH, Thầy Hồ Sĩ Hùng là người giúp đỡ cô thực hiện Kỷ Yếu cả tay chân, sao không nghe cô nhắc đến? Sau Đại Hội thành công cô có cảm thầy "trẻ lại" khi sống với các học sinh xưa, kỷ niệm đẹp đầy vơi, như bức tranh Nắng Ấm Sân Trường bán được 12 ngàn dollar và 10 ngàn ủng hộ, như vậy 22 ngàn nầy giúp giải quyết nhiều việc tốt hữu ích cho BTC ?

PMH: Em trách cô sao chỉ đề cao người khác mà quên nhắc đến công lao của thầy HSH. Hẵn em cũng biết rằng một khi hai người đã nên vợ chồng, họ trở thành một. Sự gắn kết đó làm hai người phải nương tựa vào nhau, giúp đỡ lẫn nhau. Huống chi, nhà tôi, tức GS Hồ Sĩ Hùng, gần đây khá rảnh rỗi vì đã nghỉ hưu, anh ấy từng là người thầy giáo quen thân của một số đông các em cựu học sinh PCT và NTH Hồng Đức, khi anh ấy mở những lớp luyện thi cho hàng trăm học sinh giỏi của Thành phố Đà Nẵng. Nhà tôi, mà em nghe cô quen miệng gọi 1/2 của mình, đã nhiệt tình cộng tác với Ban biên tập cũng vì qúy mến bạn đồng nghiệp cũ và các em cưụ H/S PCT-HĐ. Suốt thời gian làm tờ Kỷ Yếu, anh ấy đã hăng hái giúp cho cô từ việc coi lại lỗi chính tả, đến việc thay thế cô ghi danh lấy lớp Photo Shop là lớp cô chưa kịp theo học, vì nó rất cần cho công việc thực hiện hoàn mỹ tờ Kỷ Yếu v.v…... Nói tóm lại, một mình cô sẽ không làm nổi nếu không có sự hợp tác lao động cấp kỳ của chàng hiu hót cổ này! Tất nhiên các bạn giáo sư và các em cựu học sinh trong Ban biên tập đã góp công không nhỏ trong công tác mà cô quen nói đùa là Văn hoá báo hại báo đời này.

15-NQĐ: Thưa cô các Kỷ yếu còn lại, em có được phép đưa lên quảng cáo trên trang www.khoahọc.net ; www.xuquang.com và các nguyệt san em cộng tác ở Âu châu? 

PMH: - Việc NQĐ muốn phổ biến chuyện bán Kỷ Yếu. Hiện nay số lượng Kỷ Yếu chỉ còn lại khoảng 3 thùng, tức chừng 100 cuốn. Bởi vì Kỷ yếu được in ra 1000 cuốn. Ban phát hành Báo đã phát hành ra ngay đầu hôm 29/5 khoảng trên 300 cuốn. Vào giờ phút cuối sau vụ Đấu giá, chúng tôi phát hành thêm chừng dưới 3 thùng. Nghĩa là phát hành đêm đó khoảng 16 thùng. Lúc đầu chúng tôi xin ủng hộ 10$/ cuốn. Lúc sau thì On Sale và bán với giá tùy hỹ. Sau đêm đó ban phát hành lo phân phối báo đi khắp nơi cho những mạnh thường quân đã ủng hộ bằng cách đăng Quảng Cáo, lo gửi báo đi cho các Thầy Cô ở xa và tiếp tục gửi đi cho những Tác giả có bài đăng trên Kỷ Yếu. Những người Order mua Kỷ Yếu, nếu là tác giả, chúng tôi xin họ cho 5$ tiền cước. Nếu ai cho nhiều hơn chúng tôi đều copy check của họ để làm bằng chứng và số tiền dư sẽ bỏ vào qũy giúp Thầy cô, cựu HS còn gặp cảnh khó khăn ở bên nhà. Sáng ngày 30/05/2005 và những ngày sau đó nhiều em cựu HS hai trường đã ghé vào Toà Soạn tức nhà TB PMH, để nhận Kỷ Yếu đem về VN tặng Thầy Cô và Bạn bè 2 trường. Hiện nay một số Kỷ Yếu đã tới tay các bạn PCT-HĐ ở ĐN. Khoảng 3 thùng báo trên đường về VN. Ban Báo Chí chủ trương rằng Tờ Kỷ Yếu in ra phải được phổ biến rộng rãi. Nhất là về VN, tờ Kỷ yếu sẽ là món quà trân qúy dành tặng các vị Giáo Sư cũng như cho các em cựu học sinh 2 trường chuyền tay nhau đọc. Vì thế, NQĐ có thể hô hào ai ưng mua Kỷ Yếu xin liên lạc với Hội trưởng Nguyễn Đức Chương hoặc liên lạc thẳng về điạ chỉ cô Phan Mộng Hoàn:

61 Alexander Ct. 
San Jose CA, 95116.

- Nhờ phụ trách tờ Kỷ Yếu PCT- HĐ kỳ này, cô tự nhiên trở thành cô giáo của rất nhiều em Hồng Đức, bởi vì khi về dạy ở PCT, PMH toàn dạy bầy quỷ sứ con trai PCT, nói thế là vì họ phá như qủy sứ nhà trời! Cô cũng là bà gia không khắc nghiệt của các cô dâu PCT. Các cô dâu mồm năm miệng mười đã tỏ ra vô cùng đắc lực giúp bà gia Mẹ Mốc PCT này. Thành quả tốt đẹp có được của kỳ Đại Hội 29/05/2005 này (nói nhỏ nhỏ thôi kẻo các em Nam sinh PCT ganh tị), cô ưu tiên tuyên dương công trạng cho phe nữ! Nhưng NQĐ có biết không? Các cô NTH này khi gần gũi với họ, cô đã khiếp viá vì họ đúng là nữ tặc như họ hãnh diện khoe thành tích! Ôi chao các em cựu nữ sinh ồn ào liếng khỉ quá chừng! Cô nhận xét rằng , bọn con trai PCT coi bộ hiền lành khép nép hơn, lí do đã luôn bị các thầy Giám thị trường mình kèm kẹp sát nút với những cây roi mây đáng gờm!

16- NQĐ : Thưa cô, “nhất quỷ nhì ma, thứ ba học trò” không phải chỉ riêng cho Nam sinh mà các cô Nữ sinh còn nghịch hơn con trai, mấy người bạn em bên Sư phạm, ngày xưa ngán nhất đi thực tập ở Đồng Khánh !! Nếu em không nhầm trường Hồng Đức đã đem lại những cô dâu hiền thục của các thầy và Hs PCT như thầy Trần Đình Quân, Tạ Quốc Bảo, anh Vương Ngọc Long và nhiều người khác?

Bức tranh NẮNG SÂN TRƯỜNG

Bức tranh HOA TRI ÂN và BẦY QUỶ của cô PMH

PMH: Việc sáng tác tranh sơn dầu Nắng Sân Trường phải thành thật khai báo, là cô đã nhận lời order của Ban Tổ Chức để giúp thực hiện tốt vụ bán đấu giá, mong sao kiếm tiền thêm cho sự Giúp đỡ các Thầy Cô và cựu HS còn khó khăn bên nhà. Nhận làm việc này cũng do một phần cô cảm thấy số tiền Quảng cáo và việc nhắm phát hành Tờ báo để kiếm lời coi bộ mong manh quá, bởi việc tổ chức ngày đại hội rất tốn kém, khó lòng để có tiền dư! Cho nên cô đã liều mình cứu chúa. Cũng may hai mạnh thường quân hào hứng tranh nhau mua Nắng Sân Trường lại là 2 cậu học trò bé bỏng ngày xưa của cô, cả hai cùng chung lý tưởng mong góp sức để phần nào xoa dịu các Thầy cô và bạn cũ không may còn gặp cảnh ngặt nghèo ở quê hương. 

17- NQĐ : Thưa Cô có ý kiến nào dùng tiền còn lại bán bức tranh, để giúp các thầy cô đã tạ thế. Thí dụ nhờ đại diện cựu Học sinh còn ở Việt Nam viếng thăm mộ thầy Trần Tấn đốt nén nhang tưởng niệm vị thầy khả kính của HS PCT và HSHĐ, các cố giáo sư khác như Nguyễn Lương Hiền, Trương Đình Đức, Bùi Tấn, Trần công Kiểm, Trần Vinh Anh, Cát Văn Uẩn , Huỳnh Ấn…và nhân viên trường, nhiều vị khác em không biết quý danh, một món quà nhỏ cho con cháu, để biết tình thầy trò còn mãi gắn bó với thời gian? 

PMH : Chắc chắn rằng ý kiến đẹp đẽ mà em đã nêu lên, như việc thăm viếng phần mộ các thầy cô quá cố, từ lâu đã được thực hiện, đâu cần chi phải đợi cho đến hôm nay, khi có được số tiền lớn do Đấu giá mới lui tới hương khói cho các vị đó?! Ban Duyệt xét phân phối quà thực tế giúp các Thầy cô, cựu nhân viên cũng như học sinh cũ của hai trường PCT- HĐ đã được thành lập.Trong một ngày rất gần chúng tôi sẽ cố gắng làm sao gửi về giúp đúng đối tượng và thật công bằng, nhất là phải đến tận tay người cần sự trợ giúp.

Cô Phan Mộng Hoàn, 18/6/2005, San Jose

NQĐ : Thành thật cảm ơn cô PMH, đã nói rõ về ngày ĐH mà những người không về tham dự , có thể cùng chia sẻ niềm vui chung. Mong tất cả đều khoẻ mạnh để tương lai có dịp gặp lại trong tình thân “nắng ấm sân trường“.

Lê Văn Chính

18-NQĐ: Thưa anh Lê Văn Chính tôi phone nói chuyện với N.Đ.Chương được biết anh rất nhiệt tình lo tổ chức Đại Hội vừa qua thành công, Thưa anh Chính ngày ĐH thành công đó là niềm vui chung trong tình thầy trò có dịp "ôn cố tri tân". Ban tổ chức phải vất vả bỏ nhiều thì giờ làm việc. Tôi là con chim lạc đàn ở trời Âu không về tham dự ngày vui trên, nhưng rất hảnh diện Trường PCT và Nữ trung học Hồng Đức là ngày kỷ niệm đánh dấu 30 năm chúng ta xa xứ, tôi xin chân thành hoan nghênh tình thần làm việc của Ban Tổ Chức ca dao có câu "chín người mười ý" trong sinh hoạt chung đã khắc phục mọi khó khăn " bỏ chín làm mười" thưa anh Chính cho biết cái dư âm nào đẹp nhất còn lại sau ngày Đại Hội ? 

LVC : Xin chào anh NQĐ
Tôi đã nghe nhiều về tên tuổi anh, một cây bút viết rất khoẻ và còn đầy sức sống đặc biệt qua bài viết về xứ Quảng đăng trong tập Kỷ Yếu PCT & HĐ 30 năm xa xứ . Thực sự tôi đã tìm gặp bạn trẻ tài hoa nầy. Hôm nay, tôi lại được cái hân hạnh là nói chuyện với anh qua e. mail. Thưa anh Đại xin cám ơn những lời khen tặng của anh, không riêng gì tôi mà tất cả từ các Thầy Cô Cố vấn, cho đến anh chị em trong BTC đều tích cực làm việc hết mình cho nên thành quả đạt được, phải do công sức của tất cả thành viên của 2 trường PCT&HĐ, bởi vì nếu BTC có tích cực đến mấy mà không được sự hưởng ứng tham dự của mọi người. hoặc tham dự ít ỏi thì cũng không gọi là thành công. Rất tiếc anh không về đây được với ngày ĐH, để cùng nhau tận hưởng được niềm vui từ lâu trong mọi chúng ta đều mong ước. Nhưng dù sao qua âm hưởng của ĐH và đồng thời qua bài tường thuật đầy đủ chính tôi đã ghi lại trên trang Website PCT, chắc anh chia xẻ được phần nào trong niềm vui chung. Để trả lời dư âm nào đẹp nhất còn lại sau ngày ĐH? Xin thưa rằng : Tấm Lòng đối xử với nhau, thưa Tấm Lòng của những người con PCT & HĐ thật tuyệt vời ! Cái không khí từng bừng nhộn nhịp của 2 ngày ĐH đã qua rồi, nhưng dư âm ấy vẫn còn đọng lại trong mọi người vẫn còn đeo đuổi, vẫn còn cưu mang, nghiã tình thầy trò và bạn hữu, vẫn bùi ngùi và lưu luyến.. Tôi nghĩ, tất cả những điều đó là do tấm lòng đối xử với nhau, chính đây là điểm son còn đọng lại đó anh! Hy vọng cùng bởi tấm lòng mà chúng ta dễ cảm thông nhau qua sự trao đổi nầy Thân chào anh Lê Văn Chính

NQĐ: cảm ơn anh Lê Văn Chính. tôi đọc bài cũng như hình ảnh ĐH của anh trên trang PCT. Anh đã cho tôi trở về với ngày xưa tuổi học trò nhiều mơ mộng, có dịp nào đi Âu Châu mới anh ghé tôi, em út xin mời anh Beer Munich

19- NQĐ : Thưa cô Kim Thành (KT), từ lâu em đã nghe nhạc cô trình bày trên trang nhà PCT, động cơ nào cô đã trở thành thi sĩ với tình tự Quê hương ? Thơ của cô được phổ nhạc bởi những nhạc sĩ Lê Mạnh Trùy, Nguyễn Tuấn, Mai Đức Vinh. 30 năm gần nưả đời người, gặp lại học trò xưa giờ nầy tóc đã bạc màu, lên chức ông bà nội ? Cô có tìm lại cái dư âm nào lúc làm nhà giáo ? kỷ niệm nào đẹp nhất của một thời Phan Châu Trinh ? 

KT :Trước hết xin Nguyễn Quí Đại đừng gọi tôi là thi sĩ . Tôi cảm thấy không xứng, tôi chỉ làm dăm ba bài thơ, không đáng để được gọi như vậy . Trước đây tôi không làm thơ, có thể nói là không bao giờ nghĩ đến chuyện làm thơ như tôi đã từng thổ lộ trong bài thơ MẤT ANH EM LÀM THƠ . Thế rồi nhà tôi, anh Trần Phước Hải đã vĩnh viễn bỏ tôi ra đi. Tôi buồn đến cùng tận , ôm nỗi buồn cho riêng mình và đã làm thơ để giải toả . Thật ra nói rằng nhà tôi mất tôi mới làm thơ thì cũng không hoàn toàn đúng vì bài thơ đầu tay ĐẾM SAO tôi đã viết trước một tuần khi nhà tôi qua đời. Riêng về trường PCT thì tôi có rất nhiều kỷ niệm nhưng không có một kỷ niệm nào riêng biệt rõ nét để viết ra đây, chỉ biết rằng về dạy PCT, sau khi vừa tốt nghiệp ĐHSP HUẾ, tối rất may mắn được học trò tôi kính mến dù lúc đó tôi hãy còn rất trẻ và ngược lại tôi cũng rất gần gủi yêu mến những học trò của tôi . Cái tình thương mến đó không bị bỏ quên và còn mãi cho đến ngày hôm nay . Một hôm tôi bỗng nhớ trường xưa, nhớ phấn trắng bảng đen, nhớ học trò tôi quay quắt và tôi đã viết bài thơ IN DẤU MỘT ĐỜI . Bài thơ được cô Huyền Trân diễn ngâm vào đêm họp mặt PCT- HĐ tai San Jose vừa qua. Nói tóm lai, cho đến bây giờ thơ của tôi không thương vay khóc mướn, thơ của tôi là tâm sự, là những nhắc nhở kỷ niệm trân quí, đáng yêu, những trang trải tình cảm dành cho những người thân thương, nhất là nhà tôi, một người chồng, người cha rất xứng đáng .Tôi làm thơ để cho vơi nỗi buồn, không có một mơ ước gì cả, vậy một lần nữa ,Nguyễn Quí Đại nhớ đừng gọi tôi là Thi Sĩ nữa nhé. Cám ơn NQD nhiều.
Cô Kim Thành của trường PCTĐN

NQĐ: Thưa cô Kim Thành, không có trường nào dạy ra trường với cái bằng là thi sĩ hay nhà văn, TTKH với bài "Hai sắc hoa ty gôn, Đan áo cho chồng" đăng trên báo Phụ Nữ Diễn Đàn thì được nhiều người ngưỡng mộ. Cô làm thơ hay thì em gọi là thi sĩ . Chúng em thực hiện nhóm www.khoahoc.net giới thiệu sách của thầy Trần Gia Phụng gọi là sử gia TGP. Em đâu có tự nhiên gọi là nhà văn sử gia, nhưng thầy Võ Văn Dật đồng môn với thầy TGP người cộng tác với khoahoc.net viết cho em "anh Phụng tốt nghiệp ngành Sử Điạ, nghiên cứu và viết sử công phu nên gọi là sử gia". Chúng em viết là sử gia TGP, không ngờ bị thầy Phụng viết mail yêu cầu Tôn Thất Phương "Các anh bỏ 2 chữ Sử Gia gấp", còn đe doạ nếu không bỏ, thầy sẽ không gởi bài tiếp. Đúng các thầy cô PCT khó tình và kiên nhượng ! các em xin vâng lời và lắng nghe. Dù ngày nay tuổi đã ngoài 50 nhưng các em luôn kính trọng tình thầy cô và luyến nhớ tuổi học trò.

Tôn trọng đúng mạn đàm, các câu trả lời không thêm bớt hay phê bình. Tôi đã phone cũng như gởi lại toàn bộ bài nầy đến quý Thầy cô và các anh chị cựu HS PCT hỏi lại ý kiến, bởi vì trả lời chữ Việt không dấu, tôi ngại mình hiểu sai nghĩa bỏ dấu không đúng, (nếu không trả lời là chấp thuận) trước khi post lên trang nhà MTPCT và những Wesite khác. Tôi muốn tìm hiểu thêm các cô thầy dạy trường nữ trung học Hồng Đức và cưụ Hs HĐ để thể hiện tình thần đoàn kết “nối vòng tay lớn“

Trân trọng 

Nguyễn Quý Đại