|
Mùa Xuân Nói Chuyện Trà |
|
|
|
Bài Viết của
Nguyễn Quý Ðại
|
|
Ngheä thuaät uoáng traø Treân khaép naêm Chaâu boán beå traø ñöôïc uoáng haøng ngaøy, saùng tröa chieàu toái luùc naøo cuõng coù theå uoáng ñöôïc. Ngöôøi Anh coù caâu tuïc ngöõ “any time is tea time” . Naêm 1840 nöõ coâng töôùc Bedford toå chöùc uoáng traø buoåi chieàu “Afternoontea”, luùc16 giôø uoáng traø cuûa Ceylon hay Lap-Souchong ngaøy nay coøn laïi phong tuïc ñoù. Ngöôøi Anh vaø caùc quoác gia thuoäc ñiaï cuûa Anh quoác thöôøng coù thoùi quen uoáng traø vôùi söûa hay ñöôøng. OÂng Cecil Rhodes vieát taïi cung ñieän Semore Place. Buoåi saùng ngöôøi phuïc vuï thöôøng hoûi “OÂng muoán uoáng traø Taøu, AÁn Ñoä hay Ceylon”. Neáu traû lôøi duøng traø AÁn thì coù caâu hoûi keá tieáp “ vôùi chanh, söûa hay bô “ ? ôû Anh Quoác cuõng thöôøng noùi “you enjoy tea and take it easy “. Ngöôøi Nhaät ñaõ uoáng traø nhö moät truyeàn thoáng thöôûng ngoaïn, moät ngheä thuaät cao quyù goïi laø “traø ñaïo”. uoáng traø vôùi cheùn, bình traø baèng söù, gaùo muùc nöôùc phaûi baèng tre (Chashaku) phong caûnh uoáng traø phaûi thieân nhieân traàm maëc. Traø xanh ”O-cha” loaïi Bancha caàn nöôùc noùng ñun soâi khoaûng 80 ñoä C, traø Secha/Gyohuro duøng nöôùc soâi khoûang 60 ñoä. Ngoaøi ra coøn bieán cheá caùc loaïi traø xanh thaønh traø boät (Matcha) vaø caùc loaïi traø uoáng ñeå chöûa beänh Hieän nay taïi Kyoto coù nhieàu vöôøn traø vang boùng cuûa thôøi ñaïi Momayama(1568-1600) vaø caùc nôi traø ñaïo haáp daãn, nhöng khoù chòu khi quyø goái (seiza) ngoài treân hai baép chaân ! Traø ñöôïc nhaäp caûng vaøo Nhaät bieán cheá traø ñen “Koâ-cha”. Tuyø theo moãi nhaø saûn xuaát, chaát löôïng khaùc nhau neân giaù tieàn cheânh leäch Du khaùch ñeán Tích Lan, thöôøng moãi saùng theo phong tuïc nöõ phuïc vuï xuaát thaân ngöôøi töø mieàn Nam ñaûo Tích Lan, maëc y phuïc traéng mang traø ñeán môøi “ your morning tea Sahib! “. Ngöôøi Nga khoâng nhöõng uoáng röôïu Wodka, hoï cuõng bieát thöôûng laõm ngheä thuaät uoáng traø. Naêm 1638 Hoaøng gia Moâng Coå taëng Nga 200 goùi traø thôm ngon, Hoï duøng noài naáu traø (Samowar) ñoát baèng than (hay ñieän ngaøy nay). Phaàn thaân bình chöaù nöôùc, treân naép ñeå bình traø nhoû, boû traø cheá nöôùc soâi, ñoä soâi cuûa noài nöôùc boác hôi laøm noùng bình traø. Khi uoáng pha traø ôû bình treân vôùi moät phaàn nöôùc soâi. Loaïi bình Samowar ngöôøi Thoå Nhæ Kyø cuõng duøng ñeå naáu traø ñen . Caùc loaïi bình traø baèng söù ñöôïc laøm qua nhieàu thôøi kyø khaùc nhau. Hôn 2000 naêm tröôùc Thieân Chuùa, taïi Trung Hoa coù loaïi söù Yih-Sing laøm baèng ñaát seùt vaøng. Maõi cho ñeán trieàu ñaïi nhaø Toáng/Song (960-1279) ngheä thuaät thuû coâng ngheä laøm nhöõng bình söù maøu traéng, cheùn, diaõ traø tinh xaûo hôn. Caùc nöôùc Nhaät vaø Ñaïi Haøn, cuõng laøm caùc loaïi cheùn bình baèng söù trong thôøi gian treân vôùi ngöôøi Trung Hoa.(caùc loaïi bình, cheùn, diaõ söù naày coøn laïi trong caùc baûo taøng vieän).
Taïi Ñöùc naêm (1730-1750) caùc vuøng
Bayreuth vaø Ansbach coù caùc loø bìeán cheá cheùn, taùch traø baèng thuyû tinh,
baïc hoaëc söù. (Munich coù loø ñoà söù nhöng chæ laøm ly uoáng Beer lôùn coù
tay caàm)
Traø vôùi thi nhaân maëc khaùch. OÂng De Quincey baûo “traø luoân luoân laø aåm phaåm cuûa haïng trí thöùc” Ngöôøi Trung Hoa quan nieäm “traø laø baïn cuûa aån só thanh cao” . Ngöôøi Vieät Nam cuõng coù ngheä thuaät uoáng traø nhö ngöôøi Trung Hoa. Giôùi tröôûng giaû duøng boä traø treân khay hình chöõ nhaät hay hình vuoâng coù chaân quì, khaéc khaûm oác xa cöø . Cheùn Quaân, cheùn Toáng, bình pha traø coå caùc loaïi ñoäc aåm, song aåm vaø aåm quaàn, cuûa caùc nhaø saûn xuaát : Theá Ñöùc, Löu Boäi, Maïnh Thaàn. Pha traø phaûi choïn nöôùc, ñeå traø taêng theâm höông vò, nöôùc suoái thì tuyeät vôøi, nöôùc gieáng laáy töø maïch nöôùc thieân nhieân, beáp löûa phaûi baèng than nheï löûa, nöôùc soâi suûi maét cua, (khoaûng 80 ñoä). traùng bình traø qua moät laàn nöôùc noùng, ñoå ra tröôùc khi boû traø vaøo chaâm nöôùc, (ngöôøi Trung Hoa ñoå ngay laàn nöôùc ñaàu tieân goïi laø röûa traø. Muoán coù ñoä thôm laâu daøi, ngöôøi bieán cheá traø thöôøng öôùp theâm moät soá löôïng nhoû löu huyønh ? ). Nöôùc maùy coù nhieàu voâi caàn phaûi loïc qua, naáu traø bôùt maát muì vò thôm ngon. Caùch pha traø cuûa ngöôøi Vieät vaø ngöôøi Trung Hoa, khoâng bieán thaønh qui taéc nghieâm tuùc nhö ôû Nhaät. Uoáng röôïu caàn nhieàu ngöôøi cho naùo nhieät. Uoáng traø laø ngheä thuaät trong traàm laëng, traø coù tính caùch ñöa ngöôøi uoáng vaøo theá giôùi maëc töôûng, bôûi theá neân uoáng traø luùc tinh thaàn saûng khoaùi, caûnh vaät yeân tónh, caàn ngöôøi vaên nhaõ bieát caùi thuù uoáng traø, boû moïi baän roän ñôøi soáng bon chen, uoáng töøng cheùn nhoû, goïi laø “aåm só”. Neáu moät vaøi ngöôøi uoáng cheùn to, uoáng moät hôi laøm sao bieát höông vò cuaû traø neân bò goïi laø “ngöu só” . Uoáng traø cuõng nhö pha traø ñeàu caàn moät ngheä thuaät cao. Ngöôøi Taây phöông hoï saønh ñieäu veà röôïu, beer, cafe. Thôøi vua chuùa moãi buoåi saùng caùc cung nöõ thöôøng laáy nöôùc söông coøn ñoïng laïi treân laù sen veà cung pha traø. Hoaëc bôi xuoàng treân caùc hoà sen (ôû Hueá nhieàu hoà sen) laáy traø boû vaøo caùc buùp sen saép nôû, moät löôïng traø haûo haïng, traø haáp thuï muøi thôm cuûa sen döôùi söông ñeâm. Saùng hoâm sau trôû laïi vaïch caùnh hoa laáy traø boû vaøo huû ñaäy kín khoâng maát muøi höông, vaø ñoù laø loaïi traø sen tuyeät haûo nhaát. Toâ Ñoâng Pha ví traø vôùi myõ nhaân, nhöng Ñieàn Ngheä Haèng laïi quan nieäm “uoáng traø ñeå queân caùi huyeân naùo phoàn hoa, traø khoâng phaûi ñeå cho haïng aên cao löông baän löôït laø thöôûng thöùc”.
Leâ Quyù Ñoân (1726-1784) quan nieän veà
ngheä thuaät uoáng traø “ Moät cheùn loøng saïch bong, hai cheùn loøng phôi
phôùi, ñeán cheùn thöù baûy thì döôùi hai caùnh tay nhö coù caùnh thoåi leân
laøn gioù mô
maøng..”
( baûn nguyeân taùc cuûa ngöôøi vieát ) |